7 Ekim 2011 Cuma

4. Sınıf Yaşamımızdaki Elektrik "ELEKTRİK SANTRALLERİ, BASİT ELEKTRİK DEVRESİ" Ders Notu

Elektrik santralleri üç çeşittir
a)     Hidro elektrik santralleri:
Ø Suyun hareket enerjisini elektrik enerjisine çevirir.
Ø Akarsular üzerine kurulan barajlarla su depo edilir, yüksekten akan su türibünleri ve ona bağlı olarak jenaratörleri döndürür. Böylece elektrik enerjisi üretilir.
Ø Ülkemizde elektriğin büyük bir kısmı bu şekilde elde edilir.

  
b)    Termik santralleri:
Ø Kömür, petrol ya da doğal gaz kullanılarak elektrik üreten santrallere denirç
Ø Yakıtın yanması sonucu meydana gelen ısı enerjisi kazanlardaki suyu buharlaştırır. Basınçlı su türibündeki jenaratörü döndürerek elektrik enerjisi elde edilir. Çevre kirliliğine yol açar.

c)     Güneş enerjisi ve yel değirmenleri:
Ø Gelişmiş ülkeler güneş enerjisi ve yel değirmenlerini kullanarak hareket enerjisini elektrik enerjisine çevirerek daha ucuz elektrik elde ediyorlar.

d)    Nükleer santraller:
Ø Bu santraller atom enerjisi ile çalışır.
Ø Merkezde reaktörde oluşan ısı suyu buharlaşır ve yine türibündeki jenaretörü döndürerek elektrik enerjisi elde edilir.

Evlere elektrik nasıl ulaşır?
*    Evlerde kullandığımız elektrik santrallerde üretilir.
*    Santrallerde üretilen elektriğin gerilimi artırılır. Yüksek gerilimli elektrik çok yüksek metal direkler arsına gerilmiş bakır ya da alüminyum tellerle taşınır.
*    Yüksek gerilim hatlarına yaklaşmamak gerekir, buralrada elektrik akımı 220 volta düşürülür, evlere ayrı ayrı hatlardan verilir.
*    Binalara çekilen elektirk bina ana sigortasına verilir. Burada evin elektrik tesisatına bağlantı yapılır.
*    Sigorta :  elektriğin evlere aşırı kullanılmasında doğacak sorunları ve elektrik yangınlarını önlemek için kullanılan araçtır.



Piller
ü Günümüzde en çok kullanılan üreteçlerden biridir.
ü Cep telefonu, radyo, saat, gibi pekçok araçta kullanılır.
ü Piller barındırdıkları enerjiye göre boy boy ve çeşit çeşittir.
ü Cep telefonarı batarya ile çalışır. Batarya; birkaç pilin bir araya gelmesi ile kurulur. Şarj aleti ile bittiğinde dolumu sağlanır.
ü İlk pil 1800 yılında italyan fizikçi alessandro volta tarafından yapılmıştır.
ü 1960 yıllarında uzayda kullanılmak üzere güneş pilleri geliştirildi.
ü Akümlatör; ulaşım araçlarına elektrik sağlayan üreteçtir

1.     Elektiriğin yol açabileceği tehlikeler
*    Günlük hayatımızda en çok kullandığımız elektrik dikkatli kullanılmazsa tehlikeli olabilir.
*    80-90 voltu geçen akımlar ölüme neden olabiliyor.

Dikkat edilmesi gereken hususlar

*    Evlerde eskiyen ve kırılan prizler değiştirilmelidir.
*    Prize gereğinden fazla fiş takılmamalıdır.
*    Banyo gibi nemli yerlerde prizler kapalı olmalıdır.
*    Prize çivi çatal gibi metal cisimler takılmamalıdır.
*    Kabloların sağlamlığı kontrol edilmelidir.
*    Tse belgesi olan araçlar satın alınmalıdır.
Tse=türk standartları enstitüsü
*    Elektrik enerjisi ile kesinlikle oyun oynanmaz.

Pilleri tanıyalım

*    http://www.ultra.com.tr/imag/g1.jpgPilde aküde ve bataryada (+) ve (-) olmak üzere iki uç vardır. Bu uçlara kutup adı verilir.
*    Kuru piller gerçekte de kuru değildirler.içerisinde ıslak bir madde olan nişadır ile doludur.
*    Piiler biriktirdiği enerjileri tüketince bir süre sonra boşalırlar.
*    Bitmiş pilleri gelişigüzel yerlere atmamak gerekir.
*    Pilin içerisindeki zehirli madde tabiatta kalıcı kirliliğe neden olabilir.
*    Topra ve suya karışarak bitki ve hayvanlar yoluyla insanlara da bulaşabilirler.
*    Tükenen piller ayrı torbalarda toplanmalıdır.
*    Pilleri açmak ağza sürmek ve ateşe atmak tehlikeli ve yasaktır.


2.     Basit elektrik devresi kuralım
*Devre elektiriğin izlediği yola denir.
*Elektrik devresi; elektrik üretecinden başlayıp yine üreteçte biten kesintisiz yoldur.
*Basit bir elektrik devresi; pil, ampül, bağlantı kabloları ve anahtar gibi araçlardan oluşur.
*Bağlantı kabloları iletken madeleredn yapılır.
*İletken maddelerin üzerinde serbest hareket eden elektronlar vardır.
*Ampüllerin ışıkverebilmesi için iletken tellerden birinin pilin (-) kutbuna diğerini de (+) bağlanması gerekir.
*İletken tellerden geçen akımlara elektrik akımı denir.


Not:
*Elektronlar pilin(-) kutbundan (+) kutbuna doğru iletken üzerinde hareket ederler. Buna elektron akış yönü denir.
*Elektrik akımının yönü ise (+) kutuptan (-) kutba doğru kabul edilir. Buna da elektrik akım yönü denir.
*Elektrik yükünün hareketine izin veren maddelere iletken madde denir.
*Elektriğin iletilmesinde bakır maddeler kullanılır.
*Porselen, kuru ağaç, kauçuk, cam, plastik gibi maddeler kazandıkları elektronları bir bölgede tutar ve cismin hareket etmesini önlerler. Böyle maddelere de yalıtkan madde denir.
*Bir elektrik devresinde devre elemanları sembollerle ifade edilir.

  • Devre elemanları kapalı olduğu durumda ampül yanar
  • Devre elemanları açıkken ampül yanmaz.


3.     Elektiriği kontrol edelim
vElektrik enerjisini evimize kablolarla geldiğini ve oradan evin içine dağıldığını öğrendik.
vElektriği kontrol etmemizi sağlayan düğmeye anahtar denir.
vLambaların ışık vermesini istediğimizde elektrik düğmesine basarız. Elektrik devresi kapanır ve lambalar ışık verir.
vBu olayın tam tersi durumunda ise lamba ışık vermez ve devreler açık duruma gelir ve akım geçmemiş olur.
vElektrik ile çalışan teknolojik ürünlerin açılıp kapanmasını düğmelerine basarak yapabiliriz.
vDuvarlarda ve elektrikli araçlarda buluna düğmeler elektrik akımının güvenliğini sağlamada yardımcı olmuş olur.
vPriz; elektrikli araçların fişlerinin takıldığı yerdir.



Hiç yorum yok:

Yorum Gönder