7 Ekim 2011 Cuma

4. Sınıf Gezegenimiz Dünya "TOPRAK DEĞERLİDİR, EROZYON" Ders Notu

Toprak neden çok değerlidir?

Ø Tüm canlıların besin kaynağı bitkilerdir.
Ø Hayvanların yediği otlar, insanların yediği sebze ve meyveler toprakta yetişir.
Ø Toprak olmazsa bitkiler de olmaz canlılar da olamazlar.
Ø Kıtlık başlar aç kalırız ve de yok olmaya başlarız
Ø Toprak birçok canlının da aşam alanıdır.solucan, böcek…
Ø Bu nedenle toprak canlıları hayatlarını sürdürebilmesi en az hava, su ve güneş kadar önemlidir.
Ø Tabiatta toprağın oluşumu çok uzun sürede gerçeklerşir. Bir avuç toprak binlerce senede oluşur.
Ø Bu kadar zor oluşan ve de bizim için çok kıymetli olan bu varlığı korumamız gerekmektedir.


1.     Erozyon: akıp giden topraklar

Ø Yeryüzündeki toprağın özellikle sel suları ve rüzgârın etkisiyle sürüklenmesine erozyon denir.
Ø Erozyon toprağın kuru olduğu ve bitki rtüsünün olmadığı yerlerde görülür.
Ø Erozyonlar verimli tarım alanlarını daraltırlar ve baraj göllerinin zamanından nce dolmasına neden olurlar.

Erozyon hızını artıran nedenler

Ø Bitki örtüsünün aalması ve yok olması
Ø Aşırı otlatma
Ø Arazinin eğimli olması
Ø Toprağın eğime paralel sürülmesi
Ø Toprağın nadasa bırakılmasıdır.

Erozyonu önlemek için neler yapılamalıdır?

Ø Sahip olduğumuz ormanlar korunmalı
Ø Çıplak araziler ağaçlandırılmalı
Ø Aşırı otlatma engellenmeli
Ø Eğimi fazla olan yerlerde tarım yapılmalı
Ø Toprak eğime dik sürülmeli
Ø Teraslama yapılmalı
Ø Nöbetleşe ekim yapılmalı
Ø Tarımla uğraşanlar erozyon hakkında bilinçlendirilmelidir.

2.     Kirli çevrede yaşamak zor

*    Canlılar yaşamak için gereksinimleri olan her şeyi doğadan karşılarlar.
*    Hava, su ve toprak canlıların yaşayabilmeleri için çok gereklidir.
*    Günlük yaşantıda çevreye katı, sıvı ve gaz maddelerle havayı, suyu ve toprağı kirletmekteyiz. Tabiatın kirlenmesinin tek sorumlusu insandır.
*    Çevreye bırakılan canlı atıkları kısa bir süre sonra toprakta yaşayan ve gözle görülmeyen küçük canlılar tarafından parçalalanır ve yok edilir.
*    Naylon poşetler, pet şişeler, kullanılmış piller hastane atıkları, yakılan kömür gibi maddeler çevrede kalıcı kirliliğe neden olur.
*    Kullandıktan sonra atılan maddelere atık adı verilir.
*    Atıkları çevreye bırakan insanlar yaşadıkları çevreyi kirleterek yaşamlarını güçleştirirler. Çevre kirliliği tüm canlıları olumsuz yönde etkiler.
  
Hava kirliliğine neden olan etmenler
*    Ev ve fabrika bacalarından çıkan dumanlar
*    Motorlu araçların egzozları
*    Orman yangınları
*    Kalorifer ve sobalardan çıkan gazlar hava kirliliğine neden olur.

Hava kirliliği nasıl önlenir?
*    Fabrikalara arıtma tesisi yapma ve bacalara filre takma zorunluluğu getirilmelidir.
*    Doğal gaz kullanımı artırılmalıdır.
*    Motorlu araçlarda benzin kullanımı yaygınlaştırılmalıdır.
*    Kapalı alanlarda sigara içilmemelidir.
*    Ozon tabakasını etkileyici parfüm ve deodorantların kullanımı sınırlandırılmalıdır.
*    Çıplak kentleşme ve hızlı sanayileşme önlenmelidir.
*    Ağaçlandırmaya önem verilerek, yeşil alanların sayısı artırılmalıdır.

Kirli hava canlıları nasıl etkiler?

*    İnsanların solunum güçlüğü çekmesine, astım, kalp, solunum yetmezliği ve akciğer hastalıklarının oluşmasına
*    Bitkinin düzenli fotosentez yapmamasına ve büyümemesine
*    Açığa çıkan gazlar nedeniyle, göl ve ırmakların kirlenerek balık ve diğer canlıların ölümüne neden olur.
*    Havadaki ozon tabakası, güneşten gelen zararlı ışınların yeryüzüne gelmesini önler. Fakat parfüm ve deodorant kullanımı ozon tabakasını inceltmektedir. Bu da ışınların yeryüzüne ulaşmasına neden olur.
Asit yağmurları:
Havadaki bazı gazların, su buharı ile birleşerek yeryüzüne inmesi sonucu oluşan yağmurlardır.
*    Başta toprak olmak üzere yeşil alanlara zarar verir.
*    Kirli hava heykellerin ve anıtların dış yüzeylerini aşındırarak onlara da zarar verir.

Su kirliliği

*    Su, tüm varlıkların yaşaması için en önemli maddedir.
*    Havasız yaşayamayacağımız gibi susuz da yaşayamayız.

   Sular şu şekilde kirletilir  
ü Fabrika atıklarıyla
ü Tarım alanında kullanılan gübrelerle
ü Kanalizasyon sularıyla
ü Çeşitli nedenlerle suya karışan petrol atıklarıyla
ü Göl ve ırmak kenarlarında kurulan enerji santralleriyle sular kirletilir.

   Su kirliliğinin etkisi ile  
ü İnsanlarda tifo, kolera, dizanteri, sarılık gibi hastalıkların oluşmasına
ü Denizlerde, göllerde yaşayan balıkların, mikroorganizmaların oksijen yetersizliği sonucu ölümlerine neden olur.
ü Tatım alanlarında kullanılan ilaçların suya karışması bazı böceklerin ölmesine neden olur.

Toprak kirliliği
ü Doğadaki denge için hava ve suyun yanında toprak da önemli bir yere sahiptir.
    Toprak nasıl kirlenir? 
ü Sanayi kuruluşlarının çevreye bıraktığı atıklar ile
ü Çöpler cam, plastik, naylon…
ü Zehirli ilaç ve gübreler
ü Çarpık kentleşme, orman yangınları
ü Aşırı otlatma ile yetersiz veya fazla sulama sonucu toprak kirlenir.

   Toprak kirliliği nasıl önlenir?  

*  Erozyona karşı ağaçlandırma yapılmalı
*  Çiftçiler toprak kullanımı ve sürülmesi hakkında bilgilendirilmeli
*  Alt yapısı tamamlanmış ve düzenli kentleşme için insanlar bilinçlendirilmeli
*  Geri dönüşüm ürünleri sanayide yeniden kullanılır hale getirilmelidir

  Toprak kirliliğinin etkisi  

*    Toprağın verimini etkiler.
*    Bitkilerin büyümesini, gelişmesini etkiler.
*    Bazı atıklar toprağa kısa sürede karışırken, plastik, naylon gibi atıklar toprağa hemen karışmadığı için canlı yaşamını olumsuz yönde etkiler.
*    Asit yağmurları toprakta fazla miktarda asit birikimine neden olur. Bitkilerin büyümemesine neden olur.
*    Erozyona neden olur.
Erozyon; toprağın üst tabakasının su ve rüzgârların etkisiyle tanışıp yok olmasıdır.

Not:
Û            Dünya bizim evimizdir.
Û            Evimizi temiz tutmak tüm insanların görevidir.
Û            Kirliliğe neden olan etkenleri engellemek ve onları ortadan kaldırmak için duyarlı olmak, çaba göstermek ve mücadele etmek gerekir.
Û            Daha temiz bir dünyada yaşamak bizim elimizde
Û            Temiz bir dünya sağlık ve mutlu yaşamak demektir.


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder