7 Ağustos 2011 Pazar

Osmanlıda Hukuk

HUKUK
Osmanlı Devletinde hukuk iki temele dayanıyordu: Şer'î Hukuk,Örfî Hukuk

Şer’i Hukuk
Şer'i hukukun kaynaklarını Kur'an, Hadis, İcmâ ve Kıyas oluşturuyordu. Şer'i hukuk sadece Müslümanlara uygulanırdı. Kamu hukuku dışında kalan davalarda Müslüman olmayanlar, kendi dinî kurumlarında yargılanırlardı.

Örfî Hukuk
Türk gelenek ve göreneklerine göre düzenlenmiş kurallarla, şer'i hukukun esaslarına aykırı olmamak kaydıyla padişahların buyruklarından oluşurdu. Örfi hukukun esasları “Kanunname” adıyla bir araya getirilmişti.


NOT: ilk Osmanlı Kanunnâmesi Fatih Sultan Mehmet'in kanunnâmesidir (Kanunname-i Âli Osman).
Hukukun uygulanışı:
Osmanlı Devletinde şer'i ve örfî bütün meseleler şer'î mahkemelerde çözümlenirdi. Eyalet, sancak ve kazalardaki mahkemelerde "hakim" olarak Kadı bulunurdu. Kadı'nın verdiği karardan şüphe duyanlar üst mahkeme olarak Divan-ı Hümayûna başvurabilirlerdi. Daha küçük yönetim birimlerinde (nahiyelerde) kadı adına hüküm verenlere “Naip” denilirdi. Mahkemelerde görülen davalar “Şeriyye Sicilleri” denilen defterlere kaydedilirdi.

Hukuk düzeninde değişmeler:
II. Mahmut Dönemi
• Görevden alınan memurların mallarına el koyma usulüne (müsadere) son verilmiştir.
• Memurların yargılanması, hükümet ile halk arasındaki davaların görüşülmesi için Meclis-i Vala-i Ahkam-ı Adliye kurulmuştur.
• Adalet Bakanlığı(Nezâreti Deavi) kurulmuştur.

Tanzimat Dönemi
• 1840'da Ceza Kanunu (kısmen Fransızcadan tercüme), 1850'de Ticaret Kanunu, 1863'de de Deniz ve Ticaret kanunu çıkartılmıştır.
• 1868'de Şurayı Devlet(Danıştay) kurulmuştur.
• Tanzimatla birlikte Karma Mahkemeler kuruldu. Karma mahkemelerdeki hakimlerin yarısı yabancı yarısı Osmanlı idi.

NOT: Yabancıların Türk mahkemelerinde yargıç olarak yer alması devletin egemenlik haklarıyla uyuşmamaktadır.
• 1870'de Ahmet Cevdet Paşa başkanlığında bir kurul Mecelle'yi hazırlamıştır. Mecelle medenî kanun niteliğindeydi.
Meşrutiyet Dönemi
• 1876'da ilân edilen Kanun-ı Esâsî, Osmanlı Devleti’nde anayasa hukukunun başlangıcıdır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder