7 Ağustos 2011 Pazar

Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi 4 - Gerileme Dönemi

Osmanlı Devleti Siyasi Tarihi 4 - Gerileme Dönemi
GERİLEME DÖNEMİ (1699-1792)
Yaş Antlaşması’nın imzasına kadar sürer.
Gerileme Dönemi’nde önemli dış gelişmeler:
• Sadrazam baltacı Mehmet Paşa, Rusya üzerine 1711 Prut seferi’ni düzenlemiş, Rusları yenmiş, aynı yıl Prut Antlaşması imzalanmıştır.
• Avusturya ile 1718 Pasarofça Antlaşması imzalanmıştır. Antlaşmadan sonra 20 yıl süren barış dönemine girilmiştir. Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’nın girişimi ile sağlanan barış dönemine Lâle Devri adı verilmiştir.

• 1739 Belgrat, Karadeniz’in bir Türk gölü olduğunu belgeleyen son antlaşmadır.
• 1774 küçük Kaynarca Antlaşması ile, Rusya, Kırım’ın Osmanlı Devleti’nden kopartılarak bağımsız olmasını sağlamış, 1783’de işgâl etmiş, Karadeniz Türk gölü olmaktan çıkmıştır. Antlaşma ayrıca, Ruslara, Osmanlı uyruklu Ortodoksların haklarını koruma yetkisi vermiş, böylece, Osmanlı Devleti’nin iç işlerine müdahale etme imkânını bulmuşlardır. Bu durum, Rusların Balkanlarda Panslavizm politikasını uygulamasını kolaylaştırmıştır. Öte yandan, İngiltere ve Fransa’ya verilen kapitülasyonlardan Rusya’nın da yararlanması bu antlaşma ile karar altına alınmıştır.
• 1792 Yaş Antlaşması ile Osmanlı Devleti, Kırım’ın Rusya’ya ait olduğunu kabûl etmiştir. Kaybettiği toprakları geri alma politikasından da vazgeçmiştir. Bir bölüm târihçi, Bu antlaşma ile Osmanlı Devleti’nin artık Çöküş Dönemi’ne girdiğini yazmaktadır.
Gerileme Dönemi yenilikleri:
İlk kez Avrupa örnek alınarak, bilimsel, teknik ve özellikle askerî alanda yapılmış, devleti güçlendirmek amaçlanmıştır.

Lâle Devri ıslahatı (1718-1730)
• Pasarofça Antlaşması’ndan Patrona Halil İsyânı’na kadar geçen süreye bu ad verilmiştir.
• Avrupa’daki gelişmeleri yakından izlemek için Viyana ve Paris gibi önemli şehirlere geçici elçilikler açılmıştır.
• Yeniçeri Ocağı içinden, itfaiye teşkilâtı olan Tulumbacı Ocağı kurulmuştur.
• 1727’de ilk Türk matbaası kurulmuştur (Sait Efendi-İbrahim Müteferrika).
• Çok sayıda yabancı eser Türkçeye çevrilmiş, kütüphaneler açılmıştır.
• Yalova’da kâğıt, İstanbul’da kumaş ve çini fabrikaları açılmıştır.
• İlk kez çiçek aşısı uygulanmıştır.
• Lâle Devri, Patrona Halil İsyânı ile sona ermiş, Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa öldürülürken, Padişah III.Ahmet tahttan indirilmiştir.

I.Mahmut Dönemi ıslahatı (1730-1754)
• Sâdece askerlik alanında ıslahat yapılmıştır. Osmanlı Devleti’nde, askerlik alanında Avrupa’yı örnek alarak ıslahat yapan ilk padişah odur.
• Kara Mühendishânesi adıyla subay okulu açılmış, silâh ve cephane fabrikası kurulmuştur.

III.Mustafa Dönemi ıslahatı (1757-1774)
• Padişah, Sadrazam Koca Ragıp Paşa ve Macar asıllı mühendis Baron dö Tott’un çalışmaları sonucu önemli gelişmeler sağlanmıştır.
• Mâliye düzenlenerek denk bütçe oluşturulmuştur.
• Hazinenin nakit ihtiyacını karşılayabilmek için ilk kez iç borçlanmaya gidilmiştir.
• Tersâneler ıslah edilmiş, Rusların Çeşme’de yakmasıyla kaybedilen donanmamızın yerine yenisi inşa edilmiş, Deniz Mühendishânesi açılmıştır.
• Avrupa tarzında Sürat Topçuları Ocağı kurulmuştur.

I.Abdülhamit Dönemi ıslahatı (1774-1789)
• İstihkam Okulu açılmıştır.
• Sürat topçuları, Lağımcı ve Humbaracı ocakları genişletilmiştir.
• Avrupa’dan danışmanlar getirilmiştir.

III.Selim Dönemi ıslahatı (1789-1807)
• Bu padişah döneminde yapılan ıslahatın tamamına “Nizâm-ı Cedid” denilmiştir.
• Viyana, Londra ve Paris’te ilk dâimî elçilikler açılmıştır.
• Avrupa tarzında Nizâm-ı Cedid Ordusu kurulmuş, Levent ve Selimiye kışlaları inşa edilmiştir.
• Askerî ıslahat ve ordunun masraflarını karşılamak için Îrâd-ı Cedid adı ile yeni hazine kurulmuştur.
• Kara Mühendishânesi açılmıştır.
• Tersâneler geliştirilerek modern gemiler yapılmıştır.
• İlk devlet matbaası kurulmuştur.
• Yerli malı kullanılması özendirilmiştir.
• Padişah, Kabakçı Mustafa İsyânı ile tahttan indirilmiş, öldürülmüştür.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder