9 Ağustos 2011 Salı

Mürsiyeli İbrahim

Mürsiyeli İbrahim 
15.yüzyıl) Piri reisten 52 sene önce bugünkü uygun Akdeniz haritasını çizen haritacı. Günümüzden 500 sene önce kadar önce yaşamıştır.

1461 yılında Trablusgarp’ta Mürsiyeli İbrahim tarafından ceylan derisi üzerine yapılmış Akdeniz haritasıdır. Seyir hizmeti görecek şekilde tasarlanmış Akdeniz, Ege ve Karadeniz’in tümü ile Batı Avrupa kıyıları ve İngiliz Adalarını içerir. Bu alan yaklaşık 27 derece - 54 derece kuzey enlem, 12 derece batı, 42 derece doğu boylam daireleri arasında kalır.

Uzmanlar tarafından çağdaş haritacılığın babası kabul edilen Piri Re is’ten 52 yıl önce böyle bir harita çizmeyi başaran Mürsiyeli İbrahim’in ansiklopediklerinde ismine rastlanmasa da, “çağdaş haritacılığın öncüsü” olduğu gibi, Batı’ya bu konuda ışık tutan bir İslâm haritacısı olduğu da uzmanlar tarafından tartışmasız kabul edilmektedir.

Günümüzden 500 sene kadar önce yaşayan Mürsiyeli İbrahim’in elimizde bir Akdeniz haritası bulunuyor. Piri Reis’in meşhur haritasından 52 sene önce, 1461′de Trablus’da yapılan harita, günümüz ölçüleri ne oldukça uygun görülmekte, Kartograflar (haritacılar) tarafından hayranlıkla karşılanmaktadır. Günümüz standartlarına uygun, fevkalade doğru ve mükemmel olarak değerlendirilmektedir.

Harita, Akdeniz, Ege ve Karadeniz’in bütünü ile Batı Avrupa ve İngiltere kıyılarını içine almaktadır. Haritada 44 derece kuzey enleminin kuzeyin de kalan Avrupa sahilleri ve İngiliz adaları dışındaki diğer kıyı şeritleri ve adalar yer almaktadır. Haritayı inceleyen kartograf Dr. Doğan Uçar, haritadaki doğruluğun şaşırtıcı derecede olduğunu ifade etmektedir. Uçar, özellikle Doğu-Batı doğrultusundaki prezisyonun övülecek şekilde olduğunu belirtmektedir. Haritayı bugünkü haritalarla karşılaştırdığımızda, günümüz haritalarıyla birçok noktasının tamamen aynı olduğu görülmektedir. Ancak Azak denizi kenarları, uzak civarlarda (İngiltere gibi) bir miktar hata göze çarpmamaktadır.

Buna rağmen Mürsiyeli İbrahim’in haritası aynı devirde Avrupalılar tarafından yapılan Akdeniz haritalarıyla kıyas edildiğinde, Avrupa kaynaklı haritaların bu mükemmelliğe ulaşamadıkları görülmektedir. Bilim ve Teknoloji Tarihi Enstitüsü’nün teşebbüsü üzerine Deniz Kuvvetleri Komutanlığı tarafından bastırılmış olan haritanın orijinali halen İstanbul Beşiktaş’taki Deniz Müzesi’nde teşhir edilmektedir. Ayrıca Topkapı Müzesi’nde, Mürsiyeli İbrahim’in de haritasından çok daha önceleri yapılmış ve henüz ciddi bir şekilde incelenmemiş pek çok harita bulunmaktadır. Bilim ve Teknoloji Tarihi Enstitüsü, Kültür Bakanlığı’ndan bu haritaları incelemek için izin almıştır. Haritalar üzerinde yapılacak incelemelerin, İslâm dünyasının haritacılıktaki büyük başarılarına yenilerini ekleyeceği umulmaktadır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder