8 Ağustos 2011 Pazartesi

EBU MA'ŞER El-BELHİ HAYATI

EBU MA'ŞER El-BELHİ

X. yüzyılın önde gelen müslüman astronom ve astrologlarından.

Ebu Ma'şer Ca'fer b, Muhammed b. Ömer el-Belhi (ö. 272/886), 20 Safer 171 (10 Ağustos 787) tarihinde Belh'te doğdu ve ilköğrenimini burada yaptı. Muhtemelen Me'mun döneminde (813-833) Bağdat'a giderek kırk yedi yaşına kadar hadis ilmiyle meşgul oldu. Klasik kaynakların bildirdiğine göre akli ilimlerle uğraşanları eleştiren, bu arada filozof Ya'kub b. İshak el-Kindi'nin aleyhinde bulunan ve halkı da bu yönde kışkırtan Ebu Ma'şer, Kindi'nin zekice hazırladığı bir plan sonucunda matematikle ilgilenmeye başlamış, sonra da kendisini şöhrete kavuşturan astronomi ve astrolojiye merak sarmış, böylece Kindi de onun eleştirilerine hedef olmaktan kurtulmuştur. (İbnü'n-Nedim, s. 386) Başka bir rivayete göre ise hacca gitmek üzere Horasan'dan ayrılan Ebu Ma'şer, Bağdat'ın yakınındaki Kerker'de, Ali b. Yahya el-Müneccim'in kütüphanesini görünce astronomiye merak sarmış ve hacca gitmekten vazgeçecek Abbasi Halifesi Mu'temid-Alellah'ın kardeşi ve ikinci veliahdı Muvaffak'ın hizmetine girmiş, sonunda çağının en büyük astronomi ve astroloji alimi olmuştur,

Latin dünyasının Albumasar ve Bizanslılar'ın Apomasar adıyla tanıdıkları Ebu Ma'şer, Kindi'den başka Sind b. Ali ile Bettani gibi o dönemin ünlü bilgin ve astronomları ile de yakın ilişki içindeydi. Hatta Sind b. Ali el-Medhalü'l-kebir adlı eserini ona armağan olarak verdiği halde Ebu Ma'şer'in bunu kendisine mal ettiği yolunda bazı görüşler mevcuttur. İddiaya göre kırk yedi yaşından sonra astronomi öğrenen bir kimsenin bu hacimde ve böylesine önemli bir eser yazması kolay bir iş değildir (İbnü'l-Kıfti, s.107-108).Bazı kaynaklar onu astronomi ve astroloji alanında İslam milletlerinin en alimi ayrıca İran'ın ve diğer milletlerin tarihini en iyi bilen biri olarak niteliyorsa da Ebu Ma'şer siyasi tarihten çok kültür tarihiyle ilgilenmiştir.

İlk ve Ortaçağ bilim ve düşüncesinde hâkim olan genel anlayışa göre ay üstü alemi her bakımdan ay altı alemini sürekli olarak etkilemektedir. Bu ilkeden hareket eden Ebu Ma'şer, astronomi müsbet verilerine dayanarak astrolojiyi temellendirmeye çalışmıştır. Ona göre zamanı belirleyen ve mevsimlerin meydana gelmesini sağlayan yıldızlar elbette ki her şahsın ahlak, karakter ve psikolojik yapısı üzerinde de etkili olacatır (el-Medhalü'l-kebir, s. 33). Onun eserleri, Ortaçağ'dan modern çağın başlarına kadar astrolojiye inanan veya inanmayan, herkes için başlıca kaynak olmuştur.

Saralı olduğu ve dolunay zamanı sarasının tuttuğu rivayet edilen Ebu Ma'şer şer 28 Ramazan 272'de (8 Mart 886) 100 yaşlarında Vasıt'ta öldü.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder