2 Mayıs 2011 Pazartesi

Vatandaşlık Hak ve Görevleri (Ders Notları)

Vatandaşlık Hak ve Görevleri


  Yurdumuzda bütün vatandaşlar aynı haklara sahiptir. İnsanların kanun Önünde eşit haklara sahip olması kolay kazanılmamıştır. Bu hakların kazanılması için çok uzun ve çetin mücadeleler verilmiştir.
  Vatandaşların haklarını koruma görevini devlet üstlenmiştir. Bu nedenle hakkını arayan her vatandaşın başvuracağı İlk yer devlettir.
  Vatandaşlar, kişiliğine bağlı dokunulmaz, devredilmez, vazgeçilmez temel hak ve hürriyetlere sahiptir. Buna göre her vatandaş hür doğar ve hür yaşar. Onun bu hürriyetini kimse etinden alamaz. Buna bağlı olarak din ve vicdan hürriyetine de sahiptir.
Her vatandaş istediği dine inanmakta serbesttir. Onu bu konuda kimse zorlayamaz. Aynı şekilde her vatandaş düşünce hürriyetine de sahiptir. Kişi istediği şekilde düşünebilir. Yine herkesin bilim ve sanatı öğrenme, bu alanlarda araştırma yapma ve açıklama hürriyeti vardır. Bütün bu hak ve hürriyetler Atatürk'ün önderliğinde kurulan cumhuriyet yönetimi sayesinde elde edilmiştir.
   Bu sayılanlar vatandaşın en önemli haklarından bazılarıdır. Devlet de vatandaşların bu haklarına saygı duyar. Bu hakları edinebilmeleri için ortam hazırlar ve bu hakları yok edebilecek engelleri ortadan kaldırır. Vatandaşlık görevlerine önem veren Atatürk "Hakkın bulunduğu yerde görev, görevin bulunduğu yerde hak vardır." sözüyle vatandaşlık görevinin önemini de belirtmiştir.

Hak: Hukuk düzeninin kişilere tanımış olduğu yetkidir. Bu yetkilerin belirli bir sının vardır.

Sorumluluk: Kişinin kendine ve başkalarına karşı yerine getirmesi gereken yükümlülüklerini zamanında yerine getirmesi zorunluluğudur.
Özgürlük: Bireyin başkalarına zarar vermeden her şeyi yapabilmesidir.
Özgürlük ile hak arasında doğrudan bir ilişki vardır. Özgürlük bütün hakların ortak kökenidir. Özgürlük olmadan hak söz konusu olamaz. Hak, özgürlüğü sağlamak için kişiye hukukun sağladığı yetkidir. Örneğin, eğitim hakkı olmayan bir kişinin dilediği bir alanda eğitim görmesi söz konusu olamaz. Çünkü eğitim hakkı, eğitim özgürlüğünü gerçekleştirmek için tanınmıştır.

Vatandaşlık: Aynı vatan toprakları üzerinde yaşayan aynı devlete vatandaşlık bağı ile bağlı olan bireylere vatandaş denir. Bütün demokratik ülkelerde olduğu gibi ülkemizde de vatandaşlık hakkının kazanılması yasalarla belirlenmiştir. Anayasamıza göre, "Türk Dev-leti'ne vatandaşlık bağı ile bağlı olan herkes Türk'tür."
  Vatandaşlık hak ve görevlerinden bazıları şunlardır:
- Seçme ve seçilme hakkı
- Kanunlara uymak
- Vergi vermek
- Askerlik yapmak
Tüketici Olarak Haklarımızı Nasıl Ararız?
  Tüketici hakları, yasayla koruma altına alınmıştır. Herhangi bir ürün satın alındıktan itibaren 7 gün içinde hiç bir gerekçe gösterilmeden geri iade edilebilir.
 Tüketici hakları ihlal edildiğinde,
-   Belediyelere
-  Tüketici Hakları Derneğine
-  Tüketici Hakları Merkezine
-  Tüketici Mahkemesine
-  Tüketici Sorunları İl/İlçe Hakem Heyetine
-   Reklam Kuruluna başvurulabilir.
  Devletin hizmet aksamalarında ise;
-      Belediyelere, muhtarlıklara, Kaymakamlıklara, valiliklere başvurulabilir.


 Aşağıdaki kişilerden hangisinin davra­nışı, karşılaştığı bir sorunu hak ve sorumlulukları doğrultusunda çözdü­ğüne örnek olmaz?
A)  Maddi durumu iyi olmayan Mert'in, istediği eğitimi alabilmek için yardım derneklerine başvurması
B)  Aldığı bilgisayar bozuk çıkan Ayşe Hanım'ın, bozuk bilgisayar sattığını kabul etmeyen mağaza sahibini yetkili birimlere dilekçeyle şikâyet etmesi
C)  Marketten yeni satın aldığı bir ürünün tüketim tarihinin geçmiş olduğunu fark eden Murat Bey'in, o ürünü çöpe at­ması
D) Ses sanatçısı Gülay'ın, çıkardığı albü­mün korsan satışını yapanları mahke­meye vermesi
Çözüm
 Marketten yeni satın aldığı bir ürünün tüketim tarihinin geçmiş olduğunu fark eden Murat Bey'in, o ürünü çöpe atması kişilerin karşılaştığı bir sorunu hak ve sorumlulukları doğrultusunda çözdüğü­ne örnek olamaz. Çünkü satın aldığımız ürünün son kullanma tarihinin geçtiğini fark ettiğimizde yenisiyle değiştirme hakkımız vardır. Yanıt, C'dir.
Ornek 7
 Aşağıdakilerden hangisi  hem bir hak hem de bir vatandaşlık görevidir?
A)  Vergi vermek
B)  Kanunlara uymak
C) Seçimlere katılmak
D) Askerlik yapmak
Çözüm
 Seçimlere katılmak hem bir hak hem de bir vatandaştık görevidir. Seçme ve seçil­me, demokrasinin en önemli hak ve öz-gürlüklerindendir. Siyasi hak olarak seç­me; kişinin devlet yönetimine dolaylı ola­rak katılmasıdır. Kişiler ancak bir ülkenin vatandaşı olmakla bu hakka sahip olurlar. Seçimlere katılarak da vatandaşlık göre­vini yerine getirmiş olurlar. Yanıt C'dir.
Örnek 8
 Dilekçe verme hakkı demokratik ülkeler­de devletin bireylere sağladığı hak arama yollarından biridir.
 Buna göre, dilekçe hakkının sağladığı yararlarla ilgili olarak aşağıdakilerden hangileri söylenebilir?
I.    Kişilerle devlet arasındaki iletişimi ko­laylaştırır.
II.   Bireyin karşılaştığı sorunlara daha ko­lay çözümler bulunmasını sağlar.
III. Vatandaşların daha iyi bir ortamda ya­şamasına katkı sağlar.
A) I ve II
C) II ve II
B) I ve III
D) I, II ve III
Çözüm
 Dilekçe hakkının tanımına göre; bu hakkının sağladığı yararlarla ilgili olarak;
Kişilerle devlet arasındaki iletişimi kolay­laştırdığı, vatandaşın daha iyi bir ortamda yaşamasına katkı sağladığı, bireyin karşı­laştığı sorunlara daha kolay çözümler bu­lunmasını sağladığı söylenebilir. Yanıt D'dir,
Örnek 9
 Tüketici Hakları Kanunu'na göre satın aldığımız bir ürünü gerekçe gösterme­den en geç kaç gün içinde iade edebil­iriz?
A) 3
B) 5
C) 7
D)15

Çözüm

 Tüketici Hakları Kanunu'na göre satın aldığımız bir ürünü gerekçe göstermeden en geç 7 gün içinde iade edebiliriz. Yanıt C'dir.



Hiç yorum yok:

Yorum Gönder