25 Nisan 2011 Pazartesi

5. Sınıf Hepimizin Dünyası Konu Özeti

Dünya Çocukları
Dünya üzerinde birçok ülke vardır. Bu ülkelerde farklı kültür ve fiziksel özelliklere sahip çocuklar yaşamaktadır. Aralarında farklılıklar olsa da çocuklar ortak özelliklere sahiptir. Bu özellikler; din, dil, ırk, cinsiyet gözetmeksizin tüm çocuklarda vardır. Oyun oynamak, çizgi film izlemek, sevilen yiyeceklere ilgi duymak bu özelliklerdendir.
Çocukların ortak özellikleri olduğu gibi ilgi alanlarında da benzerlik görülebilir. Örneğin, bilime ilgi duymak, araştırma, koleksiyon yapmayı sevmek, dans etmek, bir enstrüman çalmak gibi.
Çocuk olmaktan dolayı ama en önemlisi insan olduğumuz için pek çok ortak özelliğimiz vardır.

Ekonomik Alış Veriş
Ülkeler, ihtiyaçlarını karşılamak için üretim yaparlar. Bazı ürünlerin üretimi yetersiz kaldığında bu ihtiyaçlarını diğer ülkelerden karşılarlar. Böylece ülkeler arasında ekonomik alışveriş oluşur. Satın aldığımız bazı ürünlerin etiketlerinde "Made in Taivvan", "Made in Japon" gibi ifadeler görürüz. Bunlar, o malın nerede üretildiğini belirten ifadelerdir.
Farklı ülkelerdeki insanların birbirleriyle ticaret yapmasına dış ticaret denir.

Bir ürünün ya da hizmetin başka bir ülkeden satın almaya ithalat denir. Örneğin, ülkemiz petrol ve bazı ham madde gibi ürünleri başka ülkelerden ithal etmektedir.
Bir ülke ürettiği ürünlerin fazlasını başka ülkelere satar.
Buna ihracat denir. Ülkemiz fındık, otomobil, demir gibi çok sayıda ürünü ve ham maddeyi ihraç etmektedir.

Türkiye'nin ihraç ettiği ürünler:
Tekstil,
Hazır Giyim,
Meyve Sebze,
Demir Çelik ürünleri,
Bor madeni,
Fındık,
Zeytin,
Üzüm,
İncir,
Turunçgiller,
Tütün,
Pamuk,
Beyaz eşya ve çeşitli madenler (özellikle krom ve bakır)
Ülkemize ithal edilen başlıca ürünler:
Ham petrol,
Çeşitli makineler ve kimyasal maddeler,
Motorlu taşıtlar,
Kahve,
Kakao,
Baharat
Insanlar eski zamanlardan beri ekonomik alışveriş yapmaktadırlar. Ülkeler arasındaki alışveriş de paranın bulunmasıyla gelişmiştir. Eskiden ülkeler arasındaki alışveriş ulaşım nedeniyle uzun zaman alırdı. Ürünler, hayvanlar ve gemilerle taşınırdı. Haberleşme olanakları da gelişmediği için yolculardan uzun süre haber alınamazdı.
Günümüzde iletişim ve ulaşım teknolojisinin hızla gelişmesi ülkeler arası ekonomik ilişkileri olumlu yönde etkilemiştir. Uçak, tren, gemilerle taşımacılık ve ulaşım alanlarında ortaya çıkan sorunlar en aza indirilmiştir. Zamandan tasarruf edilerek daha fazla miktarda ürün taşınmaktadır.
Haberleşme araçlarında faks, bilgisayar ve telefonun gün geçtikçe gelişmesi ülkelerin daha rahat alışveriş yapmasını sağlamaktadır.


Ortak Miras Öğeleri
Dünya üzerinde yaşamış her uygarlık kendi izlerini geleceğe bırakmak istemiştir. Bu nedenle dünyamızın her bir köşesinde geçmişten günümüze izlere rastlayabiliriz. Bunlar, dünya insanlarının ortak kültür miraslarıdır. Yani insanlığın kuşaktan kuşağa bıraktığı maddi ve manevi değerlerin tümüne ortak miras öğeleri denir. Ortak miras öğeleri yalnızca kuleler, saraylar gibi yapılar değildir. Bilim, sanat, edebiyat alanlarında ortaya çıkarılmış eserler de ortak mirastır.
İnsan yapımı olduğu gibi doğal olarak oluşmuş ortak miras öğeleri de vardır. Ülkemiz, pek çok medeniyetin beşiği olmuştur. Bu nedenle ortak miras öğeleri bakımından oldukça zengindir. Peribacaları, Selimiye Camii, Ayasofya, Sümela Manastırı, Topkapı Sarayı bunlara örnektir.
Ortak miras öğelerinden bazıları tüm ülkeler tarafından "dünyanın yedi harikası" olarak kabul edilmiştir. Dünyanın yedi harikasını inceleyelim:
Babil'in Asma Bahçeleri
Dünya'nın yedi harikasından biridir. Bugünkü Irak'ın güneyinde bulunan ve döneminde Babil uygarlığının başkenti olan Babil kentindeki kraliyet sarayındaki bahçelerden oluşur. Babil'in Asma Bahçeleri, bir dizi tapınağın teraslarında kurulmuş olan çatı bahçeleriydi. Bu bahçeler, kurulan bir sistemle, Fırat Nehri'nin suyu bu bahçelere pompalanarak yapılıyordu.
Bahçeler, Kral II. Nabukadnezar tarafından yaptırıldı. Efsaneye göre, II. Nabukadnezar bu bahçeleri, Asur Kralı III. Adadnirari'nin annesi olan Kraliçe Sammu-Ramat'ı veya anavatanını ve yeşilliği özleyen Medialı karısı Amystis'i avutmak için yapmıştı. Babil'in Asma bahçelerinin günümüze gelen kesin izleri yoktur. Fakat, bölgede araştırma yapan arkeologlar, Babil'deki sarayın kuzeydoğusunda görünüşü garip olan temel ve tonozlar buldular. Bunların Babil'in Asma Bahçelerine ait olduğu düşünülmektedir. Babil'in Asma Bahçeleri, klasik yazarlar tarafından ayrıntılı bir şekilde tanımlanmıştır. Günümüzde bu tanımlara göre çizilen resimler bulunmaktadır.
İskenderiye Feneri
Dünyanın yedi harikasından biri olan iskenderiye Feneri, Antik Çağın en ünlü deniz feneridir. Bu fener, daha sonra yapılan tüm fenerlere bir örnek teşkil etmiştir. MÖ 280 yıllarında iskenderiye Limanı'ndaki Pharos Adası'nda Knidoslu Sostratros tarafından yaptırılmıştır.
Fener üç katlı idi. Fenerin alt katının kare, orta katının sekizgen ve üst katının silindir şeklinde olduğu söylenir. Yüksekliği konusunda anlatılanlar değişiktir; bazılarının söylediklerine bakılırsa 180 metreydi. Tepesinde, iskenderiye Limanı'na giren gemilere yol gösteren bir ışık yanardı. Fener, 1375'te olan bir deprem sonucu yıkıldı.
Mısır Piramitleri
Mısır'da El - Gize yakınlarında bulunan piramit şeklindeki firavun mezarlarıır. MÖ 2613 -2494 yılları arasında Mısır'da hüküm süren 4. sülale döneminde yaptırılmıştır. Toplam üç tane olan piramitler, dünyanın yedi harikasından biri kabul edilir. Bu piramitlerin adları Keops, Kefren ve Mikerinos'tur. Keops piramidini, 4. sülalenin ikinci firavunu olan Keops yaptırmıştır. Keops piramidi, üç piramidin en büyüğü olduğundan Büyük Piramit adıyla da anılır. Kefren piramidini ise, 4. sülalenin dördüncü firavunu olan Kefren tarafından yaptırılmıştır. En son inşa edilmiş olan Mikerinos piramidini de, 4. sülalenin altıncı firavunu Mikerinos yaptırmıştır. Bu üç firavununun mezarları kendi yaptırdıkları piramitlerin içindedir. Firavunlar, öldükten sonra bir çok değerli eşyası ile birlikte gömüldüler. Fakat her üç mezarda zaman içinde sürekli yağmalandıklarından, bugün bu eşyaların çoğu bulunamamaktadır.

Eski Yunan tarihçisi Heredots, tam anlamıyla bir teknik ustalık ve mühendislik harikası olan bu piramiterin yapımının 20 yıl sürdüğünü ve yapımında yaklaşık 100 bin kişinin çalıştığını ileri sürmüştür. Tahminlere göre, Keops piramidi insan elinden çıkan yapıtların en büyüğüdür. Bu görkemli yapı için her biri ortalama 2,5 ton ağırlığında yaklaşık 2,3 milyon bloktaş kullanılmıştır.
Bu üç piramidin araziye yerleştirilmelerinde kullanılan geometri bilgisi, taşların kesimindeki titizlik, yapının dev boyutu, kullanılan taşların ağırlığı ve piramitlerin yapıldığı dönemdeki koşullardüşünüldüğünde ortaya çıkan birçoksoru bugün hâlâ çözülememiştir. Ağır yükleri kaldırmak için kullanılan makaralı halatsistemini bilmeyen Eski Mısırlıların, piramitleri nasıl inşa ettiklerine dair ortaya atılan düşüncelerden en inandırıcı olanı, piramitle birlikte yükselen, tuğla, toprak ve kumdan yapılmış rampalar yaparak taş blokları bunların üstünde kızaklar, silindirik takozlar ve manivelalar aracılığı ile çektikleridir.
Keops piramidin güneyinde Büyük Sfenks vardır. Sfenks'in yüzü, Firavun Kefren'in yüzü, bedeni ise yatan bir aslanın bedenidir. Keops'un piramidine giden yolun üzerinde Keops'un annesi Kraliçe Heteferes'in defin eşyalarının bulunduğu bir çukur mezar vardır. Bu mezarın dibinde, kraliçenin boş lahiti vardır. Lahit, üzerindeki mücevherler ve mobilyalar, dönemin zanaatçılarının sanatsal yeteneklerinin ve teknik yetkinliklerinin gelişmiş olduğunu göstermektedir. Mısır Piramitleri, henüz sırları çözülmemiş olarak, güzellikleriyle insanı büyüleyici güzelliktedir.

Rodos Heykeli
Dünyanın yedi harikasından biri olan Rodos Heykeli, Güneş tanrısı Helios'un tunçtan yapılma dev heykelidir. Heykel, Lindoslu Khares tarafından Rodos Limanı'nın ağzına yapılmıştır.
Orta Çağdan kalan bir inanca göre heykelin bacakları arasından gemiler geçiyordu. Fakat, bu teknik olarak olanaksızdır. Yaklaşık olarak32 metre yüksekliğinde olan Rodos Heykeli, MÖ 305-MÖ304yılları  arasında kuşatma
altında bulunan Rodos'un kuşatmadan kurtulması anısına yapılmıştır. Heykel, kuşatmadan kalan tunç gereç ve silahların eritilmesiyle yapılmıştır. Rodos Heykeli, MÖ 280'den 225'e kadar, gemicilere karayı gösteren bir işaret görevini gördü, daha sonra adayı sarsan bir deprem sonucu yıkıldı.
Zeus Heykeli
Dünyanın yedi harikasından biri olan Zeus Heykeli, Yunanistan'da Olympia kentindeki Zeus Tapınağı için yaptırılmıştır. 12 metre yüksekliğindeki görkemli heykel, MÖ 430'larda büyükYunan heykelcisi Pihidias tarafından sekiz yılda yapılmıştır.
Dev bir sandalyeye oturmuş olan Zeus heykelinin sağ elinde bir Nike heykeli, sol elinde ise üstüne kartal konmuş bir asa vardı. Heykelin giysileri altın, bedeni fil dişi ve gözleri değerli taşlardan yapılmıştı. Günümüze hiçbir kopyası ulaşmayan heykelin, MS 426 yılında Zeus tapınağının yıkılması sırasında ya da bu olaydan 50 yıl sonra Kontantinopolis'teki (istanbul) biryangında yok olduğu düşünülmektedir.

Mauselion
Dünyanın yedi harikasından biri olan Mauselion, MÖ 353 yılında ölen Karya Kralı Mausolos için Halikarnas'ta (Bodrum) yaptırılan anıt mezardır.  Mauselion, Kral Mausolos'un eşi
Kralice Artemisia tarafından yaptırılmıştır.
Mezarın yapımında dönemin en önemli mimar
ve heykelcileri çalışmıştır.
Bugün büyük anıt mezarlar için kullanılan
"mozole" sözcüğü Mausolos'un Halikarnas'taki
bu anıt mezarından gelmektedir. Mezar, 15.
yüzyıldan önce bir deprem sonucu yıkılmıştır.
Daha sonra, bugünkü Bodrum Kalesi'ni
yapanlar, mezarın kalıntılarını kullanmışlardır.


Artemis Tapınağı
izmir yakınlarındaki Ephesos'ta bulunan dünyanın yedi harikasından biridir. MÖ560-50yılları arasında Lidya Kralı
Kroisos tarafından ion düzeninde yaptırıldı. Tapınak MÖ 356 yılında bir deli tarafından yakıldı. Bunun üzerine, yanan tapınağın temelleri üzerine yeniden inşa edilmeye başlandı ve MÖ 344 - 250 yılları arasında tamamlandı. Artemis tapınağı, o güne kadar yapılan Yunan tapınaklarının en büyüğüydü. Zemini bataklık olduğundan tapınak, 3 m yüksekliğindeki 13 basamaklı kaide üstüne oturtuldu. Tümüyle mermerden yapılan tapınaktaki heykellertam birşaheser niteliğindeydi. MÖ 262 yılında bir istilâcı tarafından yıkıldı fakat tekrar onarılmadı.
Tapınağın ilginç özelliklerinden biri de bir banka gibi görev yapmasıydı. Tapınağa armağan edilen ya da emanet olarak bırakılan değerli eşyaları kabul etme, tapınak bütçesinden kredi verme gibi görevleri Başrahip Megabysos üstlenmişti. Artemis Tapınağfnın birtakım ayrıcalıkları da vardı. Bunlardan en önemlisi, tapınağa sığınıldığında burada kaldığı sürece dokunulmazlık hakkının tanınmasıydı. Bu durum pek çok suçlunun tapınakta toplanmasına neden olmuştur.
19. yüzyılda yapılan kazılarda ilk tapınak ortaya çıkarıldı. Bu kazılar 20. yüzyılda da sürdü. Bugün British Museum'da tapınağa ait sütunların bir kısmı sergileniyor olsa da tapınaktan geriye pek fazla birşey kalmamıştır. Bu tapınakta olan heykellerden biri olan Tanrıça Artemis'in heykelinin birçok kopyası günümüze kadar ulaşmıştır. Tanrıça Artemis heykelinin, MÖ 117 -138 yıllarında yapıldığı tahmin edilen bir kopyası da bugün Selçuk Arkeoloji Müzesinde sergilenmektedir.


Turizm
 insanlar, var oluşlarından itibaren çevrelerindekileri meraketmiştir. Merakları nedeniyle seyahat etmişlerdir. Günümüzde de başka şehirleri, ülkeleri tanıma, görme isteği ile seyahat edilmektedir. Dinlenmek, eğlenmek, görmek, tanımak gibi amaçlarla yapılan gezilere turizm, bu geziye çıkan kimselere gezgin ya da turist denir.
Turizm, ülkelerin doğal ve beşerî güzelliklerinin, eserlerin, kültürlerin tanınmasında ve tanıtılmasında etkili olmaktadır. Turistlerin ülkelerinde gezip gördükleri yerleri anlatması, öğrendiklerini aktarması diğer ülkelere ve kültürlere ilgi ve merak uyandırılmasına neden olur. Böylece turizm, ülke, kültür ve ortak miras ögelerinin tanıtımında önemli bir yere sahip olur.
Turizm, tanıtımın yanı sıra ülkeler  arasındaki ekonomik ilişkileri de kuvvetlendirir. Turistler, gittikleri ülkelerde alışveriş yaparlar. Ülkeye döviz girmesini sağlarlar. Ayrıca turizm insanlar arasında dostluğun artmasını sağlar. Ülkeler arasında yakınlaşmaya katkı sağlar.

ALMANYA
Avrupa’da Türklerin en çok yaşadığı ülke Almanya’dır. Almanya Avrupa Kıtasında yer alır ve dünyanın ABD’den sonra ikinci büyük ekonomik gücüne sahiptir. Almanya sahip olduğu ekonomik güç sayesinde Avrupa Birliği içinde söz sahibidir. Ülkede üretilen birçok ürün dünyanın birçok ülkesine ihraç (satmak) edilir. İhraç edilen ürünler arasında tıbbi malzeme, elektronik eşyalar, otomobil, demir-çelik, gemi önemli bir yere sahiptir.     Önemli kentleri; başkent Berlin ile Hamburg, Münih, Köln, Frankfurt ve Dortmund’dur. Almanya 82 milyon nüfusu ile Avrupa Birliğinin en kalabalık nüfuslu ülkesidir. Ülkenin yaklaşık %10’u başka ülkelerden gelenlerden oluşur. Bugün Almanya’da yaklaşık 3 milyon Türk yaşamaktadır. Almanya ile olan ticari ve kültürel ilişkilerimiz çok iyidir. Ticaret yaptığımız ülkeler arasında başta gelir.
Almanya’da kutlamalar, şenlikler, fuarlar ve bu ülkeye ait masallar çok fazladır. Münih’te düzenlenen Ekim Şenliği (octoberfest) dünyadaki benzerleri arasında en büyüğüdür. Ayrıca Bremen Mızıkacıları, Pamuk Prenses, Kırmızı Başlıklı Kız, Grems Masalları Almanya’ya aittir. Kâğıt üzerine baskı yapan ilk makineyi Alman Johannes Van Gutenberg yapmıştır.

MISIR
Nilin ülkesi Mısır, Afrika Kıta’sının kuzeydoğusunda yer alır. Başkenti Kahire’dir. Mısır denildiğinde akla ilk gelen şey Nil Nehri’dir. Topraklarının %96’sı çöl olan Mısır’da insanlar Nil Nehri boyunca yaşamıştır. Nil dünyanın en uzun nehridir. Nil kıyılarından uzaklaştıkça hayat zorlaşır. Mısırlılar Nil üzerinde barajlar ve su kanalları yaparak hayatı kolaylaştırmaya çalışmaktadırlar. 1869 yılında Mısır’da Akdeniz ve Kızıldenizi birbirine bağlayan Süveyş Kanalı açılmıştır. Açılışta görevli Hidiv İsmail çok iyi ev sahipliği yapmış ve açılış dillere destan olmuştur. Mısır dünyada en çok turistin geldiği ülkelerden biridir. Önemli turistik yerlerin başında Piramitler gelir. Mısır’da en tanınmış piramitler; Keops, Kefren ve Mikerinos’tur. Piramit eskiden Mısır’ı yöneten ve firavun da denilen krallar için yapılmış mezarlardır. Bu mezarların içlerine değerli eşyalar koymuşlardır. Krallarını da mumyalayarak binlerce yıl geçsede çürümeyecek şekilde korumayı başarmışlardır. Mısır’da dünyanın yedi harikasından olan piramitler ve İskenderiye Feneri bulunmaktadır. Mısırlılar yaşadıkları birçok olayı duvarlara resim çizerek anlatmışlardır. Bu resimlere Hiyeroglif (resim yazısı) denir.

Obelisk: Dikili taş demektir.
İstanbul’da Sultanahmet’teki Dikilitaş 2700 yıllıktır. İstanbul’daki en eski tarihi eserdir. M.Ö. 1736 yılında yapılan Dikilitaşı, Mısır’ı fetheden Roma İmparatoru Teodosyus, gemilere yükleyerek İstanbul’a bugünkü yerine getirerek diktirmiştir.
JAPONYA
Depremle yaşamasını en iyi bilen ülkelerin başında Japonya gelir. Japonya binlerce irili ufaklı adadan oluşan bir ülkedir. Ülkede çok sayıda volkanik dağ yer alır. Bunların en yükseği      Fuji Dağı (3776 m)’dır. Çiçekler ve ağaçlar Japonların günlük hayatlarında çok önemlidir. Özellikle kiraz çiçekleri ülkede bir sembol haline gelmiştir. Japonya’da balıkçılık çok önemlidir. Ülke dünyanın en büyük ve en gelişmiş balıkçı filolarından birine sahiptir. Topraklarının %70’i ormanlık olan Japonya’da ormancılık ekonominin önemli bir koludur. Japonya dünyanın üçüncü büyük ekonomisine sahiptir. Ülkede otomotiv, bilgisayar, elektrik-elektronik, gemi ve uçak sanayi gelişmiştir. Japonya’da kışın Kamakura Festivali yapılır, bu festivale katılmak için dünyanın bir çok yerinden insanlar Japonya’ya gelir.

Önemli kentleri başta başkent Tokyo ile Osaka Yokohama, Nagoya ve Kobe’dir.

BREZİLYA
Brezilya denince akla Rio Karnavalı, ünlü futbolcular, kahve ve yağmur ormanları gelir.
       Ülkenin kuzeyinde Amazon Havzası yer alır. Amazon havzasında yağmur ormanları vardır. Burada amazon yerlileri yaşar. Amazon Irmağı üzerindeki İguaçu Şelalesi dünyanın en büyük (90 m) şelalesidir.

Brezilya’dan ülkemize gelen kahve çekirdekleri, kavruluşu, pişirilişi, sunumu ve içilişi ile geleneksel Türk kahvesine dönüşür.
Brezilya’nın önemli kentleri başkent Brasilia ile Sao Paulo ve Rio De Jenerio’dur

Ülkede düzenlenen Rio Karnavalı her yıl şubat ya da mart ayında 4 gün boyunca sürer. Rio Karnavalı Brezilya’nın tüm dünyada tanınmasında etkili olan en önemli turizm faaliyetidir. Ülkede yer alan samba ve diğer dans okulları Rio Karnavalına hazırlık yapan okullardır.
Futbol denildiğinde akla gelen ülkelerin başında Brezilya gelir. Brezilya dünya kupalarının tamamına katılmış ve dört kez bu kupanın sahibi olmuştur. Ülkede yer alan Marakana Stadyumu 1969’da Pele’nin bininci golünü attığı dünyanın en büyük stadyumudur. Ülkenin sembollerinden biri olan Teatro Amazonons 1896 yılında yapılmış, çok büyük bir opera binasıdır.

ÖZBEKİSTAN
Özbekistan topraklarının büyük bir bölümü Seyhun ve Ceyhun Irmakları arasında yer alır. Önemli şehirleri başkent Taşkent ile Semerkant ve Buhara’dır. İbni Sina’nın bir süre yaşadığı kent olan Buhara tarihi İpek Yolu üzerinde yer alır. Ülkenin büyük bir bölümü çöldür. Tarım ülkede sulamalı olarak yapılmaktadır. Ülkenin en önemli tarım ürünü pamuktur. Dünyanın en kaliteli pamuğu bu ülkede yetiştirilir. Özbekler pamuğa beyaz altın adını verirler. Özbekistan’da ipekböcekçiliği ve koyun yetiştiriciliği önemlidir. Burada yetiştirilen karakul koyununun yünleri çok değerlidir. Kürk yapımında kullanılır.
Özbekistan doğal kaynaklar ve yeraltı zenginlikleri açısından zengin bir ülkedir. Ülkede kömür, petrol, doğalgaz ve altın önemlidir. Dünya altın rezervinde yedinci sırada yer alır.



Hiç yorum yok:

Yorum Gönder